Afzelia

Atibt: doussié
Andere namen: 1. afzelia doussié, doussié,2. afzelia pachyloba, pachyloba, doussié,2. en 3. afzelia apa,3. afzelia lingue,3. en 5. apa, lingue, aligna, papao,4. afzelia chanfuta, chanfuta, chamfuta,6. bolengu.
Botanische naam: 1. Afzelia bipindensis HARMS,2. Afzelia pachyloba HARMS,3. Afzelia africana SM.,4. Afzelia quanzensis WELW.,5. Afzelia spec. div..
Familie: Leguminosae (Caesalpiniaceae).
Groeigebied: 1. Angola,1. en 2. Cameroun, Gabon, Congo, Nigeria,1. en 3. Nigeria,3. en 5. Ghana, Ivoorkust, Liberia, Senegal, Sudan, Centraal Afrikaanse Republiek,4. Congo, Moçambique, Tanzania,5. Congo,6. Zaïre.
Boombeschrijving: 1. en 2. worden ruim 30 m hoog, diameter 1,0-1,2 m, wortelaanlopen 1,0-1,2 m hoog, takvrije stam 15-25 m. 3. is kleiner en heeft een wat slechtere stamvorm. 4. hoogte 21-25 m, diameter 1.2 m, lengte takvrije stam 3,5-6,0 m.
Aanvoer: Gekantrecht hout.
Houtbeschrijving: De verschillende afzeliasoorten staan bekend om hun uitstekende eigenschappen, in de praktijk geldt doussié echter als de beste. Men onderscheidt de soorten aan de verschillend gekleurde inhoudstoffen. Houtanatomisch zijn de verschillende soorten echter moeilijk van elkaar te onderscheiden. Afhankelijk van de groeiomstandigheden kunnen de eigenschappen van het hout enigszins variëren. Het kernhout is donkergeel tot roodbruin gekleurd. Het spinthout is bleekgeel en 30-50 mm breed.
Loofnaald: Loofhout
Draad: 1. kruisdraad. 2-5. meestal kruisdraad of onregelmatige draad.
Nerf: Matig grof tot grof.
Volumieke massa: 820 (620-950) kg/m3 bij 12% vochtgehalte, vers 1100 kg/m3.
Werken: Gering.
Drogen: 1. gemakkelijk, maar zeer langzaam. 2-5. goed, maar langzaam. Tijdens het drogen krimpt afzelia weinig en als het eenmaal droog is, werkt het nauwelijks. Nat afzelia mag niet aan vorst worden blootgesteld aangezien het dan kapot vriest. Een onderscheid tussen doussié en andere afzeliasoorten zou bij het drogen aan de lucht te zien zijn. Doussié krijgt slechts wat kopscheurtjes, terwijl andere afzeliasoorten op het langsvlak veel droogscheurtjes krijgen.
Bewerkbaarheid: Bij het bewerken van droog afzelia is vanwege de grote stofontwikkeling goede afzuiging noodzakelijk. Afhankelijk van volumieke massa, draadverloop en inhoudstoffen zowel met de hand als machinaal goed tot moeilijk te bewerken. Bij het zagen kan bij sommige zaagtypen verbranden optreden. Een snijhoek van 15° vermindert de kans op inspringsel bij het schaven bij aanwezigheid van kruisdraad.
Spijkeren en schroeven: Voorboren noodzakelijk.
Lijmen: Goed.
Buigen: Matig.
Oppervlakafwerking: Goed. Het hout moet voldoende gedroogd zijn (maximaal 14% vochtgehalte). De inhoudstoffen moeten van het oppervlak worden verwijderd door goed afnemen met ammonia. Blanke afwerking van buitenwerk is vrij snel aan verval onderhevig en wordt ontraden. Indien afzelia in aanraking komt met cement of beton dient het te worden behandeld met een waterdichte alkalibestendige verfsoort. Afzelia verhindert namelijk uitharding van vers gestort beton en veroorzaakt verpulvering van droog beton.
Duurzaamheid: Schimmels 1.Termieten D.De natuurlijke inhoudstoffen die afzelia duurzaam maken zijn uitloogbaar in water. Afzelia is dus minder duurzaam onder voortdurend vochtige omstandigheden in water en/of grondcontact of in slecht geventileerde ruimtes.
Impregneerbaarheid: Kernhout 4.Spinthout 2.
Bijzonderheden: Hier beschreven zijn Afrikaanse afzeliasoorten. Er zijn echter ook Aziatische afzeliasoorten zoals Afzelia siamica CRAIB. (= Afzelia xylocarpa CRAIB.) (maka mong) en Afzelia cochinchinensis J. LEONARD (beng), waarvan de eigenschappen overeenkomen met de nauw verwante houtsoort merbau.Afzelia bevat zeer veel inhoudstoffen, waaronder afzeline, een gele kleurstof die gedeeltelijk in water kan oplossen hetgeen vlekken kan veroorzaken. Met chloorbleekmiddelen zijn deze vlekken meestal te verwijderen. Afzelia is goed bestand tegen de inwerking van zuren. Vochtig afzelia kan in contact met ijzer corrosie veroorzaken. Bij gebruik buiten wordt aanbevolen koperen, messing, of roestvast bevestigingsmateriaal te gebruiken.
Toepassingen: Afzelia is dankzij zijn uitstekende eigenschappen, duurzaamheid, sterkte, bestandheid tegen chemicaliën, stabiliteit en uiterlijk geschikt voor tal van toepassingen. Het wordt gebruikt voor kozijnen, ramen, deuren, vloeren (stroken en parket), sportvloeren, wielerbanen (ook in de open lucht), binnen- en buitenbetimmering, constructiehout, dorpels, traptreden, banken (buiten en in openbare gebouwen), tuinmeubelen, sporttoestellen, wagon- en carrosseriebouw, brugdekken, scheepsdekken, sluisdeuren, vaten voor chemische produkten enz. Voorts is afzelia zeer geschikt voor draai- en beeldhouwwerk.
Kwaliteitseisen: Afzelia is genoemd in de Nederlandse praktijkrichtlijn NPR 3670, Kwaliteit van timmerwerk, KVT1980 deel A. Dit betekent dat met afzelia, kozijnen met KOMO-certificaat kunnen worden vervaardigd.